یافتههای جدید محققان ایرانی درباره رابطه حس بویایی با زوال عقل
گفتگو خبرگزاری با دکتر آزاده سادات زنده باد-متخصص طب سالمندان
ايسنا/ تازهترين تحقيقات پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکي تهران تاييد ميکند که کاهش حس بويايي از علائم زوال عقلي است و تست بويايي ميتواند در تشخيص زودهنگام آغاز فرآيند ابتلا به آلزايمر موثر باشد.
دکتر آزاده سادات زنده باد، متخصص طب سالمندان در اين باره گفت: با توجه به افزايش جمعيت سالمندي در جهان، شيوع بيماريهاي مرتبط با سالمندان از جمله “دمانس” رو به افزايش است؛ به گونهاي که طبق آمار جهاني منتشر شده از طرف انجمن آلزهايمر جهاني در سال ۲۰۱۹ ، تعداد ۵۰ ميليون نفر در سراسر دنيا با دمانس و بيماري آلزهايمر (آلزايمر) زندگي ميکنند.
وي ادامه داد: بر اين اساس، تشخيص زودهنگام اين بيماري ضروري است تا از سرعت پيشرفت بيماري به مراحل وخيمتر کاسته شود. زندهباد يکي از روشهاي تشخيص زودهنگام آلزهايمر (آلزايمر) را تست بويايي دانست و خاطر نشان کرد: اختلال در حس بويايي به عنوان يک روش غربالگري ارزان، ساده، در دسترس و غير تهاجمي براي شناسايي علايم اوليه افراد مبتلا به آلزهايمر شناخته شده است. اين محقق به ارتباط حس بويايي و تشخيص دمانس اشاره کرد و در اين باره توضيح داد: در افرادي که دچار آلزهايمر ميشوند، قبل از ظاهر شدن هر علامت باليني ديگري، حس بويايي دچار اختلال ميشود. بنابراين، با انجام تستهاي ساده بويايي ميتوان تا حدي پيشبيني کرد که يک فرد ميانسال يا سالمند در معرض ابتلا به آلزايمر هست يا نه.
وي اضافه کرد: معتبرترين تست بويايي جهان، تست تشخيص بويايي دانشگاه پنسيلوانيا (UPSIT) است، اين تست بويايي در ايران توسط يک گروه مهندسي پزشکي مطابق با فرهنگ ايراني هنجاريابي شده است. به گفته وي در اين مطالعه که به سرپرستي دکتر مريم نوروزيان استاد بيمارهايهاي مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکي تهران و رئيس دپارتمان حافظه بيمارستان روزبه انجام شد، به ارزيابي تست بويايي در بيماران مبتلا به آلزهايمر و اختلال خفيف شناختي در مقايسه با گروه سالم پرداخته شد. زندهباد به بيان جزئيات اجراي اين مطالعه اشاره کرد و گفت: اين مطالعه بر روي افراد مراجعه کننده به دو کلينيک ارجاعي شناخت و اختلالات حافظه در تهران، در سه گروه “کنترل”، “اختلال خفيف شناختي” و “آلزهايمر” انجام شد.
سپس جهت ارزيابي عملکرد بويايي افراد، از ۶ رايحه در آزمون تشخيص بويايي ايران (آتبا) که نسخه ايراني دانشگاه پنسيلوانيا UPSIT است، استفاده شد. اين دانش آموخته دانشگاه علوم پزشکي تهران ۶ رايحه مورد تست بر روي گروههاي مورد مطالعه را شامل “موز”، “نعنا”، “سير”، “طالبي”، “دارچين” و “گلاب” دانست و يادآور شد: اختلاف بين عملکرد بويايي در افراد با وضعيت شناختي طبيعي از افراد با اختلال خفيف شناختي و افراد مبتلا به آلزهايمر از افراد با اختلال خفيف شناختي معني دار بود. وي به بيان نتايج به دست آمده از اين تحقيق پرداخت و افزود: نتايج اين مطالعه نشان داد که آزمون تشخيص بويايي ايران (آتبا) به عنوان يک ابزار غربالگري بسيار ساده و ارزان و در دسترس و در کنار ساير ابزارهاي نوروسايکولوژيک و تصويربرداري، حائز اهميت است و مي تواند آلزهايمر را در مراحل اوليه و اختلال خفيف شناختي تشخيص دهد. زندهباد خاطر نشان کرد: در واقع تست بويايي براي تشخيص آلزايمر، ارزانترين، کمخطرترين و در دسترسترين وسيله براي تشخيص زودهنگام آلزايمر به شمار ميرود.
به گزارش ايسنا، نتايج اين مطالعه در ژانويه سال ۲۰۲۰ در مجله Applied Neuropsychology: Adult به چاپ رسيده است. تشخيص وضعيت اختلال بويايي افراد در کمتر از ۱ دقيقه پيشتر نيز محققاني از دانشگاه صنعتي اميرکبير بر اساس ۲۴ نوع بوي آشنا در فرهنگ کشور، تست ارزيابي حس بويايي ويژه مردمان ايراني ارائه کردند که از طريق آن ميتوان در کمتر از يک دقيقه وضعيت اختلال بويايي افراد را تشخيص داد. اين يافته پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکي تهران را بر آن داشت تا از اين يافته در راستاي تشخيص زوال عقل بهره ببرند.