ارزیابی شناخت و حافظه
روش های ارزیابی شناخت ، حافظه، توجه و تمرکز:
ارزیابی عصب روانشناختی
یکی از روشهای مهم برای بررسی عملکرد شناختی فرد است.
این روش ترکیبی از مصاحبه ها ،تست های عصب روانشناختی و سایر ابزارهای تشخیصی ( قلم-کاغذی و نرم افزاری) می باشد تا وضعیت عملکرد شناختی و عصبی افراد را بررسی کند.
ارزیابی عصب روانشناختی شامل چندین روش است که هر یک به بررسی جنبه های مختلف عملکرد شناختی و عصبی مرتبط با حافظه،توجه،زبان،جهت یابی،عملکرد اجرایی و غیره می پردازد.برخی از اصلی ترین روش های ارزیابی عصب روانشناختی عبارتند از:
- آزمونهای حافظه: این آزمونها برای بررسی حافظه، بهطور خاص حافظه کوتاه مدت و حافظه بلند مدت، استفاده میشوند.
- آزمونهای توجه: این آزمونها برای بررسی توجه، بهطور خاص توجه انتخابی، توجه پایدار و توجه تقسیمی، استفاده میشوند.
- آزمونهای زبان: این آزمونها برای بررسی زبان، بهطور خاص صحبت کردن، شنیدن و درک مطلب، استفاده میشوند.
- آزمونهای شناخت اجرایی: این آزمونها برای بررسی شناختهای اجرایی، بهطور خاص تواناییهای مرتبسازی، تنظیم عملکرد و نظمدهی و کنترل عملکرد، استفاده میشوند.
- آزمونهای جهت یابی: این آزمونها برای بررسی شناخت فضایی، بهطور خاص تواناییهای ناحیهبندی فضایی، حرکت و هماهنگی حرکتی، استفاده میشوند.
- نقشه مغزی (QEEG): در مرحله اولیه پردازش رویداد،استفاده از ابزارهای علوم اعصاب به متخصصین کمک می کند تا به طور مستقیم و بی واسطه ،واکنش مغز را مورد ارزیابی قرار دهند یکی از دقیق ترین ابزار ها، ثبت امواج مغزی و استخراچ ویژگی های کمی آن در حوزه فرکانس (QEEG) و تهیه نقشه مغزی(Brain map ) می باشد.
نقشه مغزی یا QEEG چیست؟
الکتروانسفالوگرافی کمی یا همان نقشهبرداری مغز (QEEG) شکلی ارتقا یافته از نوار مغزی سنتی است. فرایند آن به این صورت است که اطلاعات EEG بهدستآمده از سطح مغز پس از آن که تحت یکی از روشهای پردازش سیگنال قرار گرفتند بر اساس اندازه دامنه، فرکانس و محل فعالیت بهصورت یک نقشه از فعالیت مکانی توپوگرافیک مغز درمیآیند. این نقشه مغزی بهدستآمده، سپس با نقشه مغزی جمعیت بهنجار بر اساس سن و جنس مقایسه شده و از طریق آن میتوان کارکرد مغز را بررسی و مطالعه کرد. مغز انسان دارای پنج فرکانس اصلی آلفا، تتا، دلتا، بتا و بتای بالا است که هر کدام از این فرکانسها در شرایط خاصی غالب هستند. مثلاً فرکانس آلفا در زمان استراحت و فرکانس دلتا در زمان خواب غالب هستند. زمانی که در یک شرایط خاص باند فرکانسی غالب فرد با یک فرد سالم تفاوت داشته باشد یعنی اختلالی در مغز وجود دارد و تشخیص از طریق مقایسه این فرکانسها انجام میشود.
انواع نقشه مغزی
نقشه برداری مغزی انواع مختلفی دارد که در شرایط متفاوت مورد استفاده قرار میگیرد.
- نقشه برداری مغزی معمولی: این نوع نقشهبرداری مغزی عامترین حالت آزمایش است که بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد. در طول تست از شما خواسته میشود بدون سروصدا نشسته و هرازگاهی چشمان خود را باز و بسته کنید یا نفس عمیق بکشید. ممکن است در پایان آزمایش یک چراغ چشمکزن روبروی شما گذاشته شود تا اثر آن بر فعالیت مغزی شما بررسی شود.
- نقشه برداری مغزی در حالت خواب:گاهی نقشه مغزی در حالت معمولی، اطلاعات مورد نیاز متخصص مغز و اعصاب را در اختیار وی نمیگذارد. در این حالت ممکن است این آزمایش در حین خواب بیمار انجام شود. در برخی مواقع از بیمار خواسته میشود که شب قبل از انجام آزمایش بیدار بماند تا پزشک از خوابیدن بیمار در حین انجام آزمایش مطمئن شود.
- نقشه برداری حین فعالیت: در این روش فعالیت مغز در طول شبانهروز و طی مدت یک یا چند روز ثبت میشود. الکترودها روی سر فرد گذاشته شده و به یک دستگاه ضبط قابلحمل وصل میشوند.
تفاوت نقشه برداری مغز با نوار مغزی چیست؟
در نوار مغزی، فعالیت الکتریکی مغز انسان توسط الکترودهای قرار داده شده روز سطح پوست ضبط شده و نشاندهنده فعالیت غشای زیرین پوست است که به آنها امواج مغزی میگویند . نقشهبرداری مغز با استفاده از روشهای ریاضی این امواج را به مقادیر کمی برای مقایسه و بررسی عملکرد صحیح مغز تبدیل میکند. در این حالت میتوان با مقایسه مقادیر آزمایش با مقادیر بهدستآمده از نقشه مغز جمعیت بهنجار، به تشخیص بیماریهای احتمالی در فرد پرداخت.
آیا نقشه مغزی مضرات یا عوارضی دارد؟
نقشه برداری مغزی یا QEEG آزمایشی بدون درد، راحت و بیخطر است. بهجز به هم ریختن موها و کمی احساس خستگی بعد از آزمایش هیچ عارضه دیگری در بیماران دیده نشده است. با اینوجود ممکن است در حین انجام آزمایش شما کمی سنگینی در سر و سوزن شدن در لب و انگشتان دست احساس کنید. همچنین افراد در جای اتصال الکترودها به بدن کمی خارش دارند اما جای نگرانی نیست و هیچ الکتریسیتهای وارد بدن نمیشود. در برخی افراد با بیماریهای خاص مانند صرع احتمال تشنج حین انجام آزمایش وجود دارد به همین دلیل این افراد در حین نقشهبرداری تحت مراقبت قرار گرفته و یک پرستار برای مواقع ضروری در کنار آنها قرار داده میشود.
کاربرد نقشه مغزی در درمان بیماری ها
در مقایسه با سایر روشهای تصویربرداری از مغز،نقشه مغزی اطلاعات بیشتری در مورد نحوه عملکرد مغز میدهد و میتواند برای تشخیص و پیگیری روند درمانی مورد استفاده قرار گیرد. اطلاعات بهدستآمده در این آزمایش برای کمک به تغییر فعالیت مغز، بهبود حافظه، تقویت تمرکز، کاهش افسردگی و… استفاده میشود. در مجموع از نقشه برداری مغز برای اهداف تشخیصی و درمانی زیر استفاده میشود:
- ارزیابی تأثیر داروها بر روند بیماری و پیشبینی پاسخ فرد به دارو
- بررسی خطر آسیبهای مغزی مانند ضربه، تشنج، خونریزی مغزی و…
- ارزیابی تغییرات روانی فرد در حالت کمکاری و پرکاری مغز
- بررسی مغز بیمار و پیدا کردن نقاط مورد نظر قبل از انجام جراحی مغز
- تشخیص زودهنگام اختلالات کارکردی مغز مانند: اختلال یادگیری، اختلالات اضطرابی (فوبیا، پانیک، اضطراب منتشر، …)، اختلالات خلقی (افسردگی، دوقطبی)، بیشفعالی و عدم تمرکز در کودک و بزرگسال، اختلالات خواب (بیخوابی، پرخوابی، کابوس شبانه،سندروم پای بیقرار)، آلزایمر،صرع، وسواس، سکته مغزی و سوءمصرف مواد مخدر
نقشه مغزی را چگونه تهیه میکنند؟
- آزمایش نقشه مغزی بسیار ساده بوده و نیاز به مراقبت خاصی قبل، حین و بعد از آن نیست. بااینوجود رعایت نکات زیر بسیار ضروری است.
نکات مهم قبل از انجام آزمایش نقشه مغزی
بهمنظور اندازهگیری فعالیت مغزی به طور صحیح و قابلاعتماد، مهم و ضروری است که شما مراحل آمادگی زیر را قبل از نقشه برداری مغز (qEEG) خود انجام دهید:
- صبح با شامپو و بدون نرمکننده موها را بشویید و خشک کنید و مطمئن شوید که موها خشک است.
- از واکس مو، اسپری و ژل و روغن مو استفاده نکنید.
- محصولات آرایشی مانند کرم پودر یا کرم چرب بر روی پیشانی خود نمالید.
- بسیار مهم است که حداقل ۶ ساعت قبل هیچ الکل یا مواد مخدر تفریحی مصرف نکرده باشید.
- ۳ تا ۴ ساعت قبل نوشیدنیهای حاوی کافئین مثل قهوه نوشابه و نوشیدنیهای انرژیزا مصرف نکنید.
- در صورت مصرف دارو، داروهای خود را طبق روال عادی مصرف نمایید.
نحوه انجام نقشهبرداری مغزی
قبل از شروع آزمایش، پوست سر شما تمیز شده و حدود ۲۰ سنسور کوچک به نام الکترود که به یک کلاه مخصوص متصل هستند روی سر شما گذاشته میشود. این سنسورها از طریق سیم به دستگاه ضبط qEEG متصل هستند. ممکن است برخی انواع این آزمایش بین ۲ ساعت تا چند روز نیز طول بکشد. در حین عمل ممکن است از فرد خواسته شود که چشمان خود را باز یا بسته کند یا یک مسئله ساده ریاضی را حل کند.
نکات مهم بعد از اتمام آزمایش نقشه مغزی
پس از اتمام آزمایش، الکترودها برداشته شده و پوست سر شما تمیز میشود. ممکن است کمی موهای شما چسبناک و کثیف باشند که با شستوشو برطرف میشود. به علت بیخطر بودن نقشهبرداری مغزی، بعد از آزمایش نیاز به مراقبت خاصی نیست و شما میتوانید بهراحتی به زندگی روزمره و روال عادی خود برگردید. از آنجا که تجزیه و تحلیل اطلاعات در این آزمایش توسط سیستم انجام میشود نتیجه آزمایش فوراً اعلام میشود و پزشک با بررسی آن به همراه مصاحبه بالینی که انجام میدهد میتواند تشخیص دقیقی از مشکل شما ارائه دهد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره های زیر تماس حاصل بفرمایید.
ارسال پیامک یا پیام در واتس آپ
09196598445

